Quinoa van De Nieuwe Band

quinoa van boerencoöperatie anapqui
Quinoa is een oeroud gewas dat in Zuid-Amerika verbouwd wordt en duizenden jaren geleden al door de Maya’s gegeten werd. Het lijkt qua grootte wel wat op gierst en heeft een fijne, ietwat nootachtige smaak. Het is heerlijk in salades en heel geschikt om als graan te eten.

Boerencoöperatie ANAPQUI

Wij krijgen onze quinoa al een aantal jaren via de boerencoöperatie Asociación Nacional de Productores de Quinua (ANAPQUI). Deze Boliviaanse coöperatie is in 1983 opgericht en heeft ongeveer 1260 leden (976 mannen en 284 vrouwen) die afkomstig zijn uit 157 dorpen. Alle boeren wonen in het gebied rond het zoutmeer Uyini op het Boliviaanse Alti Plano.

Vroeger verkochten de boeren hun quinoa aan handelaren die langs kwamen op de boerderij, de quinoa opkochten en dat weer voor het veelvoudige op de markt brachten. Door zich te verenigen in een coöperatie, kunnen de boeren zelf de contracten vastleggen en krijgen een betere prijs voor hun gewas. ANAPQUI zorgt bijvoorbeeld ook voor het schoonmaken van de quinoa in een eigen fabriek en voor het verpakken voor de export. Zo blijft de meerwaarde bij de boeren zelf.

Quinoa groeit het best bij heel veel zon en op een zoute grond. De Boliviaanse Alti Plano, met haar zoutmeren, is daarom van oudsher hét gebied om quinoa te verbouwen. Op 4000 meter hoogte, verbouwen de boeren quinoa en hoeden ze vee (lama’s, Vicuna’s en alpaca-schapen).

voorfinanciering bij ANAPQUI

Het belang van biologische quinoa

Een aantal jaren geleden was er maar weinig verschil tussen biologische en niet-biologische quinoa. Bij het verbouwen van quinoa zijn in principe geen bestrijdingsmiddelen of kunstmest nodig. Als het onder de juiste omstandigheden verbouwd wordt, is het een enorm sterk gewas. Quinoa werd tot een aantal jaren terug bijna altijd op traditionele wijze verbouwd: op een hoogte van zo’n 4000 meter (waar ook niets anders dan quinoa kàn groeien) en met een paar jaar rusttijd voor de bodem na elke oogst.

Maar dat is ondertussen veranderd. Omdat de vraag naar quinoa de afgelopen jaren enorm is gestegen, zijn heel veel boeren overgestapt op het verbouwen van quinoa. Zij bewerken het land eenzijdig en laten het niet rusten tussen de oogsten. De kwetsbare grond raakt daardoor uitgeput en erodeert. Ook zijn er veel boeren op lager gelegen stukken grond die nu quinoa verbouwen. In deze gebieden is het veel vochtiger, waardoor schimmels en insecten de planten bedreigen. Zowel op het land als bij de opslag worden er dan bestrijdingsmiddelen gebruikt.

Bij biologisch gecertificeerde boeren is dat uiteraard anders: zij houden zich aan een programma dat onder andere voorwaarden stelt aan natuurlijke bemesting (bijvoorbeeld door het hoeden van vee) en aan de vegetatie-zones tussen de door de boeren bewerkte percelen.

quinoa-boeren aan het werk

Cash crop en gezonde voeding

Omdat quinoa sinds een aantal jaren in de westerse wereld heel populair is vanwege de smaak en de hoge voedingswaarde, is het een zogenaamde “cash crop” geworden: een gewas waar goed mee te verdienen valt. Als de boeren 1 kilo quinoa verkopen, kunnen ze voor dat geld ongeveer 6 kilo tarwe of maïs kopen. En daar kiezen de boeren nu vaak voor, zodat ze het extra geld aan andere dingen kunnen besteden.
ANAPQUI geeft voorlichting aan de boeren om ze te motiveren dat de boeren een gedeelte van de quinoa zelf houden, zoals dat van oudsher altijd gebeurde. Dat vinden ze vooral belangrijk, omdat quinoa voor de kinderen vaak de enige hoogwaardige voedingsbron is.

een boerengezin aangesloten bij anapqui

Kleurige quinoa

Ken je rode en zwarte quinoa al? Naast de "gewone" witte quinoa, hebben we nu ook deze twee mooie soorten! Rode en zwarte quinoa zijn natuurlijk ontstane variëteiten van de witte. Ze hebben een uitgesprokener, ietwat notige smaak en zijn steviger van structuur dan witte quinoa. Heerlijk in salades en prachtig om te zien op je bord!
De zwarte quinoa is het meest uitgesproken van smaak, deze smaakt heerlijk notig en is het meest “crunchy” van alle soorten quinoa. Het verbouwen van rode en zwarte quinoa is lastiger dan witte quinoa. Dit komt onder meer doordat het zaad meer tijd nodig heeft om te rijpen en de opbrengst kleiner is dan bij witte quinoa.
Trek gekregen? Maak bijvoorbeeld eens een kleurige salade met broccoli en feta of een knapperige quinoaburger. Lekker om mee te nemen als lunchgerecht!

quinoaburgers van Rineke Dijkinga